Kategorilendirilmemiş, Tıbbi Eğitim

Yanık Tedavisi

Yanık

Yanık çeşitli etkenler ile , çeşitli derecelerde oluşabilen , ağrılı ve müdahale gerektiren bir durumdur.

Yanıklar ısı ile oluşabileceği gibi , toz ve sıvı kimyasallar ile de oluşabilir. Bu nedenle yanık müdahalesinde neden olan etkenin bilinmesi gerekmektedir.

Yanıklar etkiledikleri alan ve verdikleri hasara göre 3 derecede incelenirler;

Yanık Dereceleri

1. Derece Yanık

En az zararın olduğu derecedir. 1. Derece yanıklar da deri yüzeyi zarar görmüştür, ciltte kızarıklık ve etkilenen bölgede ağrı mevcuttur. Güneş yanıkları bu yanık derecesi ne örnek gösterilebilir. Kısa sürede bu yanık türü tedavi edilebilir.

2. Derece Yanık

Daha çok termal yanıklarda görülen yanık derecesi dir. Örnek vermek gerekirse bu derecede sıcak su ile haşlanma , alev ve ya sıcak bir madde ile temas gösterilebilir. Bu derece de ciltteki kızarıklığın yanında içi su dolu keseler yani büller oluşabilir. 1. Derece yanığa göre ağrı miktarı fazladır ve enfeksiyon bulaşma ihtimali daha fazladır.

3. Derece Yanık

Bu yanıkk derecesinde tüm deri , deri altı tabaka ve hatta kemik doku da etkilenmiştir. Sinir dokuda hasar oluştuğundan ağrı hissi azalmıştır. Ciltte kahverengi / siyah bir renk oluşabilir. İyileşme süreci uzundur.

Yanık Tedavisi

Yanma Sürecini Durdur

Yanığa neden olan etkenler tespit edilerek uygun yöntemle yanma sürecinin sonlandırılması gerekir. Unutulmamalıdır ki etkenin sadece uzaklaştırılması yanmayı sonlandırmaz. Etkilenen yüzeyin temizlenmesi ve soğutulması da gerekmektedir.

Termal yanıklar da ; Etkilenen bölgenin musluk suyu ile yıkayarak kurulanması gerekmek.

Toz kimyasal yanıklar da ; Etkilenen bölgedeki toz kimyasalın deriye zarar vermeden silinip süpürülmesi sonrasinda yıkanarak kurulanması gerekmektedir.

Sıvı kimyasal yanıklar da ; Etkilenen bölgenin yıkanıp silinerek kurulanması gerekmektedir.

NOT: Yanıklarda en korkulan şey Enfeksiyon ve Hipovolemi dir.

ABC ‘yi Değerlendir

Yanıkda ozellikle de inhalasyon yanıklarında ABC değerlendirme hayatı önem taşımaktadır. Yaralı da hava yolu açıklığı eğer travma şüphesi yok ise baş çene manevrası ile , travma şüphesi var ise de çene itme manevrası ile sağlanmalıdır. Solunum değerlendirilmeli ve gerekli ise desteklenmelidir.

Meslektaşlarının Okuduğu Makale ;  Bilinç Değişikliği

Yaralının oksijen saturasyonu Ölçülmeli ve Spo2 değerini 94 üzerinde tutacak şekilde oksijen desteğine geri dönüşümsüz yüz maskesi ile dakikada 10-15 lt olacak şekilde başlanmalıdır.

Dolaşım kontrolü yapılarak gerekli ise desteklenmeli, dolaşım kontrolünde nabız var mı yok mu nun yani sıra , nabız dolgunluğu ve düzenliliği de değerlendirilmelidir.

Entübasyon Gerekli mi?

Yanığın olduğu hasta da solunum sıkıntısı varsa düzenli olarak spo2 takibi , kapiller geri dolum testi takibi yapılarak hava yolu devamlı açık tutulmalıdır.

Özellikle inhalasyon yanıkların da ve boyunda sirküler yanık varsa oluşacak ödem sonucunda hava yolu tıkanması ihtimalinden dolayı erken entübasyon düşünülmelidir. O an entübasyon gerekli görülmemiş dahi olsa her an entübasyon gerekebileceği unutulmamalı ve entübasyon malzemeleri hazır bulundurulmalıdır.

Yanığın Olduğu Bölgedeki Giysileri Çıkar !

Yanık bölgesindeki hasarın görülmesi ve tedavinin başlanması için bölgedeki giysilerin çıkarılması gerekmektedir. Özellikle kimyasal yanıklarda yanığa neden olan etken maddenin uzaklaştırılmasında da giysileri çıkarmak bize yardımcı olacaktır.

Giysiler çıkarılırken yapışan deri yada doku var ise dikkatli olunmalı ve derinin soyulmamasına dikkat edilmelidir.

Dokuzlar kuralı kullanılarak yanığın derecesi ve şiddetinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

Yanık Yüzeyi Hesapla !

Yanığın etkilediği yüzey tespit edilerek ıslak pansuman ile örtülmesi enfeksiyon riskini ve ağrıyı azaltmaya yardımcı olacaktır.

Dokuzlar Kuralı

Yanığın kapladığı alanı kabaca anlamak için Dokuzlar Kuralı kullanılır. Dokuzlar kuralında vücutun tamamı 100 de yüz olarak kabul edilerek , vücudun bölümlerine 9 ar puan verilir. Yetişkin ve çocuk da puanlar farklıdır. Aşağıdaki resim Dokuzlar Kuralı puanlamasını yetişkin ve çocuk da göstermektedir.

Yanık Yüzeyi %20 den Fazla ise

Bir an önce geniş lümenli intraket ile 2 damar yolu açılmalıdır. Damar yolu açılırken mümkün ise yanık olmayan bölge kullanılmalıdır.

İV yoldan serum fizyolojik verilmesi yaralıya sıvı takviyesi açısından gereklidir.

Meslektaşlarının Okuduğu Makale ;  Karın Travmalı Hastanın Değerlendirilmesi

Hipovolemik Şok Tedavi Yazı Dizisi İçin Tıklayınız …

NOT : Yaralı da sıvı kaybından dolayı Hipovolemi gelişebileceği unutulmamalıdır.

Ağrı Kontrolü İçin

Yanıkda ağrı fazlalığı beklenen bir durumdur. Ağrı kontrolü yapılmaması hastanın genel durumunu kötüye götürebilir. Bu nedenle ağrı kontrolü kkm onayı ile sahada başlanabilir.

Ağrı kontrolü için kkm onayı ile Morfin 0.1 mg / kg sulandırılarak İV ( 1 mg / dakikada hızda ) veya 0.1 mg / kg İM olarak 10 mg yi geçmeyecek şekilde uygulanabilir.

Yapılan müdahalelerin tüm aşamasında komuta kontrol merkezi ile irtibat halinde olunmalı ve yaralının uygun sağlık kuruluşuna nakli planlanmalıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir